Week 1 en 2
Een zwangerschap wordt berekend vanaf de eerste dag van de laatste menstruatie. Er is dus nog geen sprake van een echte zwangerschap, maar achteraf gezien zijn dit de eerste en de tweede week.
Week 3 lengte 0,1 mm – gewicht 0 gram
Door bevruchting zijn de eicel en zaadcel samengesmolten en komt na 24 uur de celdeling op gang. Ondertussen wordt dit ‘trosje cellen’ door de eileider naar de baarmoeder geduwd. Die reis duurt zo’n vijf tot zeven dagen. Daar aangekomen is het klompje cellen zo’n 0,1 à – 0,2 mm groot en hecht het zich vast in de baarmoederwand. Vanaf die innesteling spreken we van een embryo. In deze week gaat het lichaam aan de slag om diverse hormonen aan te maken.
Week 4 1 mm – 0 gram
Dit is een drukke week! De celdeling is in volle gang, en de basis voor spieren, bloedsomloop, skelet, nieren, geslachtsorganen, ademhalingsstelsel, maag- darmkanaal, zenuwstelsel, zintuigen en de huid wordt al aangelegd. Ook worden de placenta en de vruchtzak deze week gevormd. Het vruchtje in je buik begint vorm te krijgen. Er ontstaan nu zogenaamde kiembladen. Deze leggen de basis voor de organen van de baby. Er kan nu al sprake zijn van misselijkheid en vermoeidheid.
Week 5 2 mm – 0 gram
Er wordt een begin gemaakt met de aanleg van het hartje en het centrale zenuwstelsel. Vorige week leek het embryo meer op een kikkervisje, nu zie je al kleine uitstulpingen waar de armen en benen zich zullen gaan vormen. De baby is nu zo groot als een rijstkorrel, ongeveer 2 millimeter, en zou dus met het blote oog te zien kunnen zijn. Het hartje begint deze week heel voorzichtig te kloppen.
Week 6 5 mm – 0 gram
Het hoofdje, nek, ogen en oren van de baby worden deze week gevormd. Aan het einde van deze week is het kindje 5 mm van hoofd tot stuit. Het hartje klopt al wat steviger en oefent alvast de bloedsomloop, en het zal zich de komende weken verder gaan ontwikkelen. Met de ontwikkeling van nieren, lever, maag- darmsysteem en hersens wordt een serieus begin gemaakt, en er is al sprake van de aanleg van een mondje, van kaken, en zelfs van melktandjes!
Week 7 1 cm – 0 gram
De baby groeit 1 millimeter per dag, dus zal aan het eind van deze week zo’n 7 tot 9 mm zijn. In kleine uitstulpingen zijn ledematen te onderscheiden en de aanleg van hersenen en het ruggenmerg is al bijna klaar! Organen moeten nu nog uitgroeien en op de plaats terecht komen waar ze horen. De spieren zijn nu zo ver ontwikkeld, dat het embryo zich uit zichzelf kan bewegen. De geslachtsorganen zijn in aanbouw. De moeder zal rond deze tijd gaan merken dat haar blaas in de verdrukking komt door de snelle groei van de baarmoeder!
Week 8 2 cm – 0 gram
Deze week worden de geslachtsorganen gevormd. Bij de bevruchting stond het geslacht al vast, maar nu pas wordt dat ook zichtbaar. Verder staat deze week in het teken van beenderen en gewrichten. Het begin van het skelet is gemaakt. Het hartje klopt nu al snel, en ook de hersentjes beginnen echt te werken. De baby heeft oogjes, maar ziet nog niks, en het kan flink bewegen, maar niet waarneembaar voor de buitenwereld. Als moeders in deze tijd al wat dikker worden komt dat door het opzetten van darmen. Dat wordt veroorzaakt door hormonen. De baby is aan het eind van deze week al bijna 2 centimeter.
Week 9 3 cm – 2 gram
Vanaf nu hebben we het niet meer over een embryo, maar over een foetus. De ontwikkeling van de handjes en voetjes gaat nu vliegensvlug, en deze week ontstaan ook schouders, ellebogen, knieën en heupen. De geslachtsdelen zijn klaar, en de beenderen beginnen al harder te worden. De foetus lijkt steeds meer op een mensje, en het staartje is ook bijna verdwenen. Het neusje, de oogjes en het mondje zijn nu duidelijker, en de oortjes zijn nog niet zichtbaar, maar ze komen eraan!
Week 10 4,5 cm – 5 gram
De organen van de foetus zullen deze week verder rijpen en de kaken ontstaan. De baby’s oogjes staan helemaal open, maar zullen vanaf volgende week gesloten zijn tot ongeveer de 25e week. Van binnen zijn de oortjes klaar. Nu de oorschelpen nog, hoewel het kindje nog lang niks zal kunnen horen. De vingertjes zijn nu los van elkaar. De urinewegen worden aangelegd. Aan het eind van deze week ontstaat de placenta.
Week 11 5,5 cm – 10 gram
De foetus is in principe al helemaal compleet. Alles moet zich nu verder gaan ontwikkelen. Er is sprake van een groeispurt, en dat gaat voorlopig nog wel even door. Deze week krijgt de baby een iris en beginnen er piepkleine nageltjes te groeien.
Week 12 6,5 cm – 20 gram
Week 12 is de eerste mijlpaal. De kans op een miskraam is aanzienlijk afgenomen en de baby hoeft alleen nog maar de groeien. Met kleine handjes grijpt het om zich heen, het beweegt de voetjes uit zichzelf, het gaapt, het duimt, en het heeft een hartslag van meer dan 160 slagen per minuur. Een deel van de darmen zat nog in de navelstreng, maar zullen zich terugtrekken in de buik van de baby. In deze week is vaak de eerste ontmoeting met een verloskundige.
Week 13 7,5 cm – 30 gram
De bovenkant van de baarmoeder bevindt zich nu ter hoogte van het schaambeen. De verloskundige meet vanaf nu steeds de afstand tussen baarmoeder en schaambeen. De baby heeft alle ruimte om lekker te bewegen en neemt af en toe een slokje vruchtwater. Hierdoor worden de slikreflexen aangeleerd. De ingewanden verplaatsen zich deze week vanuit de navelstreng naar het buikje van de baby. Placenta en baby wegen nu ongeveer 30 gram.
Week 14 8,5 cm – 60 gram
De stembanden zijn klaar! Maar de foetus geeft geen kik zolang het niet aan zuurstof wordt blootgesteld. Er ontstaat een soort donslaagje over het hele foetuslichaampje, dat rond de 37e week weer verdwijnt. Het kan zijn dat er een donkere verticale streep over de moederbuik verschijnt. De bekende zwangerschapsstreep. Hoort er allemaal bij!
Week 15 11 cm – 90 gram
De foetus weegt nog geen 100 gram en is zo’n 11 centimeter groot. Het hoofdje is zo groot als een knikker en zijn handjes zo groot als erwtjes. De spieren worden steeds sterker door al het gespartel. En af en toe krijgt de baby de hik, als zijn maagje vol zit met vruchtwater. Zo begint het oefenen van de ademhaling, maar ook van het zogen. Het slikken en bewegen van zijn bovenlip is het begin van de latere zuigreflex.
Week 16 15 cm – 120 gram
Vanaf nu kan de baby, weliswaar met de ogen dicht, licht en donker van elkaar onderscheiden. Deze week wordt het hCG hormoon vervangen door progesteron. Progesteron maakt het (moeder)lichaam week. Onder andere de darmen worden slapper.
Week 17 18 cm – 150 gram
Omdat het hCG vorige week is vervangen door progesteron, zijn de meeste bekende kwaaltjes voorbij. Rond deze tijd is er ook voor de meeste vrouwen voor het eerst beweging waar te nemen. Je baby is nu in staat om hoofd, mond, lippen, armen, vuisten, handen, voeten, tenen en benen te bewegen. De baby kan ook geluiden van buiten opvangen.
Week 18 20 cm – 200 gram
Het delen van de zenuwcellen is voltooid. Door kleine bloedvaatjes wordt vocht aangemaakt om de hersenen en het ruggenmerg heen. De hersenen van de baby groeien vanaf deze week snel, wel 90 gram per maand! De baarmoeder heeft de grootte van een kleine meloen. Het zwaartepunt van het lichaam wordt naar voren verplaatst, en gewrichten worden anders belast.
Week 19 22 cm – 250 gram
De melktandjes in het gehemelte zijn al gevormd, en deze week krijgt de baby ook de aanzetten voor het volwassen gebit. De ontwikkelingen van de zintuigen (ruiken, proeven, horen, zien en voelen) zijn al volop aan de gang. Praat of zing dus gerust tegen je ongeboren baby. Dat zorgt na de geboorte voor herkenning. Zwemmen en fietsen zijn prima activiteiten voor zwangere vrouwen. Lichaamsbeweging is goed voor de doorbloeding, en dat is ook weer goed voor de baby.
Week 20 25 cm – 320 gram
Gefeliciteerd! Weer een mijlpaal! Op de helft van de zwangerschap is de baby heel bewegelijk, en daar is de moeder, vooral als zij probeert te rusten vaak getuige van. Andersom krijgt de baby ook veel van de buitenwereld mee. Het gehoor van de baby begint nu echt goed te werken, en soms schrikt het zelfs van bepaalde geluiden. De baarmoeder is goed te voelen. De bovenkant komt bijna tot aan de navel. Rond deze tijd is er de zogenaamde ‘20 weken echo’. Deze wordt sinds 1 januari 2006 voor iedereen vergoed, maar is niet verplicht. Vaak kan de echoscopist tijdens deze echo het geslacht al zien.
Week 21 27 cm – 380 gram
De baby is vooral bezig met zwaarder worden. Vanaf nu komt hij iedere week zo’n 60 gram aan. De huid van de baby is niet meer doorzichtig. Witte bloedlichaampjes worden gevormd, die belangrijk zijn voor de afweer tegen ziektes en infecties. De tong en het evenwichtsorgaan in het binnenoor zijn ontwikkeld. De baby trekt verschillende gezichten om de gezichtsspieren te oefenen.
week 22 28,5 cm – 440 gram
De oren beginnen in week 22 hun uiteindelijke vorm aan te nemen. Het gehoor was al redelijk ontwikkeld, en de baby nam al geluiden waar. Als een liedje nu regelmatig gezongen wordt zal het na de geboorte zeker herkent worden. Het grootste gedeelte van de dag wordt er geslapen. De baby heeft nu al een favoriete slaaphouding.
Met een dikker wordende vetlaag lijkt hij steeds meer op een pasgeborene.
Week 23 30,5 cm – 500 gram
De baby weegt ongeveer 500 gram en begint nu langzaam te ademen. Natuurlijk ademt hij nog geen lucht in, maar vruchtwater. Zo oefent hij de echte ademhaling alvast voor na de geboorte. De longetjes moeten echter nog een stuk verder rijpen. Moeders kunnen in deze periode last krijgen van duizeligheid, slapheid, striae of rode strepen! Hoort er allemaal bij!
Week 24 32 cm – 560 gram
Dit is het moment dat de zwangerschap ook voor een partner veel interessanter wordt. De baby is vanaf de buitenkant een stuk duidelijker te voelen en reageert op aanrakingen van handen en op stemmen. Er is sprake van een duidelijk slaap- en waakritme, maar dat loopt meestal niet gelijk aan dat van de moeder. Als de moeder druk bezig is wordt de baby als het ware in slaap gewiegd, en zit zij rustig op de bank, of ligt ze in bed, dan wordt de baby juist actief.
Week 25 32,5 cm – 650 gram
De bezoekjes aan de verloskundige worden frequenter. Waarschijnlijk één keer in de drie weken, en daar is het hartje van de baby steeds duidelijk te horen. Rond deze tijd is het ook voor een partner mogelijk om de hartslag door een lege wc-rol te horen. Zet de lege wc-rol zo’n 10 centimeter onder je navel, en zoek daar naar het geluid. De baby kan nog alle kanten op, maar zwemt niet meer ‘los’ in het vruchtwater. De ene dag ligt het met het hoofdje naar beneden, en de andere dag weer naar boven. De definitieve positie heeft hij nog lang niet ingenomen. Moeders wordt aangeraden veel vette vis te eten, haring, paling, makreel, zalm en sardines. Dat is goed voor de ontwikkeling van hersenen, ogen en zenuwstelsel. Er zijn ook multivitamines die de nodige voedingsstoffen bevatten.
Week 26 33 cm – 720 gram
De grens van levensvatbaarheid is vastgesteld op 26 weken. Dat betekent dat de overlevingskans voor een baby buiten de baarmoeder in deze week is 81% is. Maar de longetjes zijn daar eigenlijk nog lang niet klaar voor. De ogen gaan deze week weer open en de baby zal daardoor nog meer meekrijgen van het verschil tussen licht en donker. Zwemmen is de enige vorm van sport die voor een zwangere vrouw in deze periode nog raadzaam en prettig is. De eerste symptomen van nesteldrang kunnen zich in deze week aandienen.
Week 27 34 cm – 800 gram
Baby en moeder groeien in een razend tempo. De foetus heeft wenkbrauwen en wimpertjes, en krijgt nu ook een trommelvliesje in de oortjes. De kleur van de ogen is leigrijs. Pas ruim na de geboorte krijgen de ogen hun definitieve kleur. Dit kan zelfs een jaar duren. Ongeboren baby’s hikken vaak, en dat is te voelen. Het moederlichaam bereidt zich voor op de bevalling. Onder invloed van hormonen worden de banden slapper en het kraakbeen weker. Er ontstaat meer ruimte in je bekken, waardoor het straks voor de baby mogelijk is om op de natuurlijke manier geboren te worden.
Week 28 35 cm – 900 gram
Mijlpaal! Het laatste trimester is aangebroken. De baby begint er nu echt als een pasgeborene uit te zien. De verhoudingen beginnen steeds meer te kloppen. Het kraakbeen verandert nu geleidelijk aan in bot, maar de schedel blijft nog wel zacht. Dat is makkelijker tijdens de geboorte. Het dons waarmee de baby was bedekt, begint nu ook te verdwijnen. De smaak wordt ontwikkelt, ook al valt er nog weinig te proeven. Het vruchtwater is zo goed als smaakloos. Moeders zullen merken dat ze lichter slapen. Dit heeft de natuur zo geregeld. Het heeft te maken met de ontwikkeling van het reactievermogen op huilende baby’s.
Week 29 36,5 cm – 1100 gram
De huid van de baby wordt steeds gladder door de opslag van onderhuids vet, en wordt daardoor steeds normaler van kleur. De hersenen ontwikkelen zich snel in deze periode. Er is nog best wat ruimte voor de baby om goed te bewegen, maar dat wordt iedere week krapper. Waarschijnlijk zijn bewegingen nu goed te voelen en kan het er af en toe zelfs erg wild aan toe gaan. Er zit nu wel meer een ritme in de bewegingen. Op bepaalde tijden zal hij erg druk zijn, maar hij kan ook makkelijk urenlang rustig zijn en lekker liggen te slapen.
Week 30 38 cm – 1300 gram
De kans is vrij groot dat het kindje al met het hoofdje naar beneden ligt. Maar ook als dat niet geval is is dat geen reden voor ongerustheid. De baby heeft nog minstens 2 weken de ruimte om te draaien. De donshaartjes op het lichaam van de baby zijn bijna weg.
Week 31 39 cm – 1500 gram
De ruimte wordt steeds kleiner. Maar de moeder zal nog wel regelmatig een stoot of duw kunnen voelen. Ook wordt er rond deze tijd een definitieve positie ingenomen, maar pas als de baby is ingedaald zal het niet meer kunnen draaien. Na het indalen kunnen moeders weer makkelijker ademhalen. De baby zakt dieper in het bekken en dat geeft weer ruimte in de romp. De placenta heeft zijn maximale grootte bereikt, en weegt nu ongeveer 500 gram.
Week 32 40 cm – 1800 gram
Deze week zal er in de luchtzakken van de longen van de baby een vetachtige vochtige stof vrijkomen. Dit zorgt ervoor dat de longblaasjes open blijven, waardoor de longen niet inklappen als de baby begint te ademen na de geboorte. Het zachte dons op de huid is zo goed als weg, en mogelijk heeft de baby nu alleen nog haar op het hoofd. Inmiddels is de baarmoeder zo groot, dat de bovenkant tot halverwege het borstbeen reikt. De verloskundige zal nu iedere twee weken moeder en kind controleren.
Week 33 41 cm – 2000 gram
De baby is al behoorlijk sterk en maakt zo’n 500 bewegingen per dag. Die bewegingen kunnen een moeder behoorlijk dwarsbomen, en leiden in sommige gevallen zelfs tot blauwe plekken of gekneusde ribben! Een vroegtijdige geboorte zou in dit stadium geen ernstige gevolgen meer hebben. Maar het is natuurlijk beter om nog even te wachten.
Week 34 42,5 cm – 2250 gram
De overlevingskansen buiten de baarmoeder zijn gestegen tot 99% De ogen van de baby doen het perfect, en ondanks de afnemende bewegingsvrijheid zal er regelmatig een voetje of een handje voelbaar zijn. Moeders kunnen last krijgen van kramp in de kuiten, spataderen, indalingsweeën, harde buiken en trekkende pijn in je onderbuik. Hoort er allemaal bij!
Week 35 43,5 cm – 2500 gram
Het enige wat nog volop in ontwikkeling is, zijn de hersenen van de baby. Deze ontwikkeling gaat nog door tot lang na de geboorte. Verder is de baby helemaal af! Steeds vaker heeft je baby de hik, en dat is vanwege het gebrek aan ruimte heel duidelijk voelbaar. Door de hoogte van de baarmoeder kan benauwdheid optreden. De capaciteit van de longen kan zelfs 25% minder zijn dan normaal. Ook de blaas zit aardig in de verdrukking, en er kan sprake zijn van urineverlies.
Week 36 45 cm – 2900 gram
Na het indalen kan de baby niet meer van positie veranderen. Het wordt steeds krapper, en de bewegingen zullen minder worden. Nu is het moment aangebroken om het zogenaamde vluchtkoffertje in orde te maken en klaar te zetten. Ook als er besloten is om thuis te bevallen is het raadzaam om rekening te houden met een ziekenhuisopname. Klik hier voor een uitgebreide checklist!
Week 37 46,5 cm – 3100 gram
Vanaf deze week mag de bevalling thuis plaatsvinden. Het wachten kan beginnen, maar kan ook nog vijf weken duren… Een bevalling kan op verschillende manieren aanvangen. Soms kan het beginnen met het breken van de vliezen, maar dat hoeft niet per se. Veel bevallingen beginnen met weeën en veel harde buiken.
Week 38 48 cm – 3200 gram
De baby kan er deze week genoeg van hebben, en besluiten om geboren te worden. Het kindje is hoe dan ook voldragen en groeit niet veel meer. Alles wat er nu nog aan gewicht bijkomt, zo’n 20 tot 30 gram per dag, is mooi meegenomen. Na de bevalling verliezen baby’s iets van hun gewicht, en dat zit er pas na twee weken weer aan. Veel vrouwen krijgen in dit stadium last van hun rug. De buik is groot en zwaar, en zorgt voor veel ongemak tijdens het slapen en bewegen.
Week 39 49 cm – 3300 gram
De baby ligt nu klaar voor de baarmoedermond en kan ieder moment de bevalling inluiden. Hij is er helemaal klaar voor. De ruimte wordt steeds kleiner, dus als de baby nu beweegt (vooral voeten) is dat in de hele buik waarneembaar. De meeste vrouwen gaan niet ver meer van huis in deze periode. Naast de moeite die het kost om het huis te verlaten wordt ook de kans op brekende vliezen en op weeën steeds groter. Zo veel mogelijk ontspannen is het beste medicijn! Het kindje maakt al ontlasting aan. Dit noemen we ‘meconium’, de eerste poep. Het is taai en zwart. Als vruchtwater, dat verloren wordt, niet helder van kleur is, maar groen, dan moet de verloskundige worden ingeschakeld. De baby kan het bevuilde vruchtwater hebben inslikt, en dat geeft soms complicaties.
Week 40 50 cm – 3400 gram
Dit zou de week moeten zijn waarin kinderen geboren worden. Maar slechts 5% van de baby’s houden zich aan de uitgerekende geboortedatum! Er zit niets anders op dan rustig afwachten. Als de vliezen breken hoort de baby allerlei nieuwe geluiden, en zodra de weeën beginnen krijgt hij minder ruimte. Dan gaat de baarmoedermond open. Dit kan uren duren. De gemiddelde snelheid van de ontsluiting duurt een uur per centimeter. Bij voldoende ontspanning gaat die ontsluiting sneller. De laatste centimeters zijn het pijnlijkst, omdat de weeën dan op z’n sterkst zijn. Uiteindelijk mag er geperst worden. De meeste vrouwen zien dit als een opluchting, omdat ze eindelijk zelf wat kunnen doen. Persweeën zorgen voor een grote druk en een ongelooflijke persdrang die bijna niet tegen te houden is. Gelukkig hoeft dat nu ook niet! Met iedere perswee komt de baby een stukje verder. Dankzij de fontanellen zal het hoofdje zich versmallen tijdens de geboortetocht. Anders had het nooit gepast. Na de geboorte van het hoofdje is het moeilijkste gedeelte achter de rug. Het glibberige lichaampje van de baby floept er daarna in één keer uit.
Week 41 51 cm – 3500 gram
Als je weeën worden opgewekt kan dit gebeuren op een aantal manieren:
Strippen – de vliezen losmaken van de baarmoederwand. Daardoor wordt de baarmoeder geprikkeld en komt de bevalling vaak op gang.
Vliezen breken – het doorprikken van de baarmoederzak wat betekent dat het water eruit loopt. Dit leidt meestal tot weeën. Dit proces heet ook wel amniotomy.
Hormonen inbrengen in de vagina – De hormonen komen in de baarmoeder en wekken de bevalling op.
Oxytocine – dit zorgt ervoor dat het hormoon direct opgenomen wordt in je bloed om de weeën op te wekken.
Week 42 52 cm – 3600 gram
Als de bevalling twee weken na de uitgerekende datum niet op gang is gekomen, spreken verloskundigen en artsen van overdragenheid. De medische term hiervoor is serotiniteit. Vijf tot tien procent van alle zwangerschappen duurt langer dan 42 weken. Om problemen vóór te zijn worden vrouwen door de verloskundige of huisarts naar de gynaecoloog verwezen. Echoscopisch onderzoek geeft aan of de hoeveelheid vruchtwater voldoende is, en er wordt gekeken naar het hartritme. De gynaecoloog bepaalt of een thuisbevalling nog verantwoord is. Meestal luidt het advies om in het ziekenhuis te bevallen. Tijdens de bevalling worden de harttonen van de baby met behulp van een CTG geregistreerd. Zo wordt de conditie van de baby in de gaten gehouden.
Na de bevalling
Het zware werk is gedaan! Er is een wolk van een baby geboren! De kraamtijd kan beginnen. En of je nou in het ziekenhuis bent bevallen of thuis, het grote genieten kan beginnen. Voor partners valt er nog het een en ander te regelen!:
- Geboortekaartjes afmaken en de deur uit
- Aangifte doen bij de gemeente
- Visite ontvangen (kraamvisite of kraamborrel?)
- Kind aanmelden bij zorgverzekeraar